Grimbergen (Borgt)

In het midden van de Borgt ligt een berg waaraan het gehucht zijn typische vorm van ronddorp dankt.
De Borgt zou reeds kort na het begin van onze tijdrekening een strategische Romeinse plaats nabij de Zenne zijn geweest. Sommigen beweren zelfs dat de berg een oude Romeinse begraafplaats (tumulus) is. Toch kunnen we nu bijna met zekerheid zeggen dat de heuvel een natuurlijke oorsprong heeft. Waarschijnlijk betreft het gewoon een overblijfsel van de constante kareelafgraving van het omliggende.

Vanaf de 8e eeuw was de Borgt een Frankische nederzetting. Uit onderzoek van het burchtpuin bleek dat op de berg tot de 12e eeuw een versterkte houten vesting heeft gestaan. Vandaar de naam Borgt, afkomstig van "burcht". Tussen 1142 en 1159 werden in de regio de "Grimbergse Oorlogen" uitgevochten, waarbij de Hertog van Brabant de macht van de plaatselijke Berthouts (Heren van Grimbergen) trachtte in te dijken. Zowel de beschrijving van het gebeuren als de latere bestemming die de Borgt heeft gekregen, laten veronderstellen dat de beslissende veldslag rond de berg werd beslecht.
De "Chronycke van Nederlandt" zegt : "op dat selve jaer won Godevaert van Lotrijcke Grimbergen ende verbrende den clooster op Sinte Baefs nacht". Het klooster zou kunnen slaan op de burchtkapel, gelegen op de heuvel waar de huidige kerk staat. Een wandtapijt, nu in Frans bezit, geeft een afbeelding van het strijdtoneel, waarbij krijgers een steile berghelling bestormen. Deze stelling zou betekenen dat de Borgt de oorsprong is van het latere Grimbergen. Na het terugdringen van de Berthouts naar het huidige centrum van de gemeente werd de Borgt uitgeroepen tot "Vrije Aerde".

In een document van 1350 stuit men voor het eerst op de term "eyghen ghenoeten", wat kan vertaald worden als "onafhankelijke schepen." De Borgt was dus een zelfstandige gemeenschap geworden. Deze situatie zou tot aan de val van het "Ancien Regime" ongewijzigd blijven. In 1560 werd het kanaal gegraven. Cijfers uit 1709 maken gewag van 173 inwoners. 'Goed 50 jaar later' was dat getal opgelopen tot bijna 300. In 1784 bedroeg het inwonersaantal 417.
Alhoewel slechts van gering belang voor ons eigenlijk onderwerp, stelden we vast dat met, betrekking tot het gehucht erg weinig opzoekingswerk werd verricht. Zeker wat de late Middeleeuwen betreft.

Tijdens de Franse periode was de Borgt opnieuw een zelfstandige gemeente met een eigen "maire" (burgemeester)
Het inwonersaantal was evenwel teruggelopen tot 216 in het jaar 1801. De Borgt maakte toen harde tijden door. Hoe groot de armoede wel was blijkt uit een passage in het dagboek van de Grimbergse pastoor Heylen. Hierin is sprake van bedelende kinderen uit de "Buercht", 50 in getal.

In 1810 werd de Borgt definitief ingelijfd bij Grimbergen.
Onder de Hollanders (1815-1830) werd de oude "Borchtstraete" als belangrijke handelsroute vervangen door de Provinciale baan. Het gehucht zou in 1839 de nationale pers halen met de verschrikkelijke verdrinkingsdood van 74 van haar inwoners. Nadien deemsterde de Borgt weg. Het werd een verloren stukje Grimbergen, verscholen in het groen begrensd door Vilvoorde. Pas met de opkomst van de fabrieksarbeid zou de leefgemeenschap een ware metamorfose ondergaan.